Przejdź do treści

Kaseton LED zimą: kondensacja, zasilacz, szczelność IP

Zima to test szczelności kasetonu LED: skraplająca się para wodna, mróz i wilgoć obciążają zasilacz bardziej niż lato. Co oznacza klasa IP i jak temu zapobiec.

Opublikowano 5 min czytaniaProdukty

Oświetlony szyld salonu fryzjerskiego na ścianie budynku
Fot. Hasan Tayyar Besik / Unsplash
Spis treści (8)
  1. Co właściwie oznacza klasa szczelności IP
  2. Skąd bierze się kondensacja wewnątrz kasetonu
  3. Zasilacz LED a temperatury pracy zimą
  4. Objawy, na które warto reagować zimą
  5. Co może zrobić właściciel, a co należy do elektryka
  6. Jak ograniczyć ryzyko kondensacji na przyszłość
  7. Najczęściej zadawane pytania
  8. Źródła

Zima jest dla kasetonu LED trudniejszym sezonem niż lato, choć z pozoru wydaje się odwrotnie. Niższa temperatura sama w sobie rzadko szkodzi dobrej jakości elektronice, ale gwałtowne wahania temperatury między dniem a nocą oraz wilgoć w powietrzu sprzyjają kondensacji wewnątrz obudowy. To właśnie ona, nie sam mróz, bywa najczęstszą przyczyną zimowych awarii podświetlenia.

Co właściwie oznacza klasa szczelności IP

Kod IP (Ingress Protection) według normy IEC 60529, w Europie publikowanej jako EN 60529, opisuje dwiema cyframi, jak bardzo obudowa jest odporna na wnikanie ciał stałych i cieczy. Pierwsza cyfra, w skali 0 do 6, określa ochronę przed pyłem i ciałami stałymi: 6 oznacza obudowę całkowicie pyłoszczelną. Druga cyfra, w skali 0 do 9K, określa ochronę przed cieczą: 5 oznacza odporność na strugę wody z dowolnego kierunku pod niskim ciśnieniem, a 6 to odporność na silniejszy strumień wody, również z dowolnego kierunku (OnLogic; Polycase). W praktyce oznacza to, że zasilacz w klasie IP65 wytrzyma deszcz i zacinającą mżawkę, a IP67 daje dodatkowy zapas przy silniejszym strumieniu wody, na przykład z myjki podczas czyszczenia elewacji.

Warto pamiętać, że sama obudowa kasetonu i zasilacz wewnątrz niej mogą mieć różne klasy IP. Zasilacz zamknięty w szczelnej, dobrze uszczelnionej skrzynce kasetonu nie musi sam mieć najwyższej klasy. Ale jeśli obudowa kasetonu nie jest w pełni szczelna albo ma nieszczelne przepusty kablowe, to właśnie zasilacz o niższej klasie ochrony pierwszy odczuje skutki wilgoci.

Co sprawdzić w szczelności całej skrzynki przed zamówieniem, zebraliśmy w tekście o kasetonie reklamowym zewnętrznym.

Narożny sklep nocą z oświetlonymi szyldami
Fot. Anton Borzenkov / Unsplash

Skąd bierze się kondensacja wewnątrz kasetonu

Kondensacja to efekt fizyczny związany z punktem rosy, czyli temperaturą, do której trzeba schłodzić powietrze o danej wilgotności, żeby para wodna zaczęła się z niego skraplać. Ciepłe powietrze mieści więcej pary wodnej niż zimne. Kiedy cieplejsze, wilgotne powietrze styka się z zimniejszą powierzchnią wewnątrz obudowy, ochładza się do punktu rosy i para skrapla się w postaci kropel (Stadlerform).

W szczelnie zamkniętej obudowie kasetonu ten mechanizm działa szczególnie mocno przy dużych dobowych wahaniach temperatury, typowych dla przełomu jesieni i zimy. W ciągu dnia obudowa nagrzewa się od słońca, powietrze wewnątrz zatrzymuje więcej wilgoci, a nocą, gdy temperatura gwałtownie spada, ta sama wilgoć osiąga punkt rosy na zimnych elementach metalowych i skrapla się na wewnętrznej stronie lica oraz na obudowie zasilacza (micro-dehumidifier.com). Co istotne, samo schłodzenie zamkniętej obudowy nie usuwa z niej wilgoci, a jedynie przybliża powietrze wewnątrz do punktu rosy. Raz uwięziona wilgoć będzie się skraplać przy każdym kolejnym spadku temperatury, dopóki nie znajdzie ujścia na zewnątrz.

Zasilacz LED a temperatury pracy zimą

Dobrej jakości zasilacze LED przeznaczone do zastosowań zewnętrznych mają szeroki zakres temperatury pracy. Przykładowo seria Mean Well HLG-100H/120H, stosowana w oświetleniu LED i szyldach, ma deklarowany zakres pracy od -40°C do +70°C i dostępna jest w wariantach z klasą IP65 lub IP67, przeznaczonych do lokalizacji suchych, wilgotnych i mokrych (Mean Well, katalog LED Power Supply). Dla porównania, zasilacze o niższej klasie szczelności, np. IP30, przeznaczone do montażu wewnątrz w pełni zamkniętej, nieprzewiewnej obudowy (jak seria APV/APC-25/35), mają zakres pracy od -30°C do +70°C: działają poprawnie w niskich temperaturach, ale wymagają, żeby to sama obudowa kasetonu, a nie zasilacz, chroniła je przed wilgocią z zewnątrz (tamże).

Wniosek jest prosty: sam mróz rzadko jest granicą, w której zasilacz przestaje działać. Granicą jest wilgoć, która dostała się do środka, a ta zwykle pojawia się przez nieszczelne przepusty kablowe, uszkodzone uszczelki lica albo mikropęknięcia w obudowie, nie przez sam spadek temperatury. Więcej o doborze i podłączeniu zasilacza do kasetonu pisaliśmy w artykule o przyłączu elektrycznym do kasetonu.

Objawy, na które warto reagować zimą

  • Zaparowane od wewnątrz lico, widoczne szczególnie rano po chłodnej nocy. Jeśli znika w ciągu dnia i nie wraca, to zwykle jednorazowy efekt różnicy temperatur; jeśli utrzymuje się stale, to sygnał nieszczelności.
  • Migotanie lub opóźnione włączanie podświetlenia po mrozie, częściej objaw wilgoci przy stykach zasilacza niż samej niskiej temperatury.
  • Widoczna korozja na elementach metalowych wewnątrz obudowy, efekt długotrwałego kontaktu z wilgocią, a nie samego mrozu.
  • Nierównomierne, punktowe ciemnienie modułów LED, które pojawiło się nagle w zimie, a nie stopniowo przez cały rok. Warto to odróżnić od naturalnego starzenia się diod opisanego w artykule o konserwacji i serwisie szyldów.

Co może zrobić właściciel, a co należy do elektryka

Podstawową obserwację wizualną, czyli czy lico jest zaparowane albo czy widać ślady wilgoci na złączach widocznych z zewnątrz, może wykonać sam właściciel lokalu, najlepiej robiąc zdjęcie do dokumentacji. Natomiast otwieranie obudowy kasetonu, sprawdzanie stanu zasilacza czy jakakolwiek ingerencja w instalację elektryczną 230 V to praca dla elektryka z odpowiednimi uprawnieniami. Samodzielne majsterkowanie przy zasilaniu na zewnątrz budynku, szczególnie przy wilgotnej obudowie, niesie realne ryzyko porażenia prądem.

Jak ograniczyć ryzyko kondensacji na przyszłość

Przy zamawianiu nowego kasetonu warto z góry ustalić z producentem klasę IP odpowiednią do lokalizacji montażu (wyższa przy nisko zawieszonych nośnikach blisko chodnika czy w strefach zraszania wodą) oraz zapytać o rozwiązania ograniczające gromadzenie się wilgoci wewnątrz obudowy, np. odpowiednio uszczelnione przepusty kablowe i staranne wykonanie połączeń lica z ramą. To one najczęściej decydują o tym, czy wilgoć w ogóle ma jak dostać się do środka. Regularny coroczny przegląd, opisany w artykule o konserwacji i serwisie szyldów, pozwala wychwycić pierwsze symptomy nieszczelności, zanim doprowadzą one do awarii zasilacza w środku zimy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zaparowane od środka lico kasetonu zimą to zawsze awaria?

Nie zawsze od razu, ale to sygnał ostrzegawczy. Jeśli para znika po kilku godzinach i nie wraca, to zwykle jednorazowe zjawisko związane z różnicą temperatur. Jeśli utrzymuje się stale, warto zlecić sprawdzenie szczelności obudowy i zasilacza.

Jaka klasa IP zasilacza wystarczy do kasetonu na zewnątrz?

W praktyce przyjmuje się minimum IP65, a IP67 daje dodatkowy zapas przy montażu w miejscach narażonych na silniejsze strugi wody, np. nisko nad chodnikiem czy blisko podjazdu.

Czy niska temperatura zimą sama w sobie uszkadza zasilacz LED?

Markowe zasilacze do zastosowań zewnętrznych mają zakres pracy sięgający nawet -40°C, więc sam mróz zwykle nie jest problemem. Zagrożeniem jest głównie wilgoć, która dostała się do wnętrza obudowy.

Kto powinien sprawdzać zasilacz w kasetonie zimą?

Wszelkie prace przy instalacji elektrycznej 230 V, w tym otwieranie obudowy z zasilaczem, powinien wykonywać elektryk z odpowiednimi uprawnieniami. To nie jest czynność do samodzielnego wykonania.

Źródła

Masz kaseton, który zimą zaparowuje albo migocze? Wyceń swój szyld, a sprawdzimy, czy to kwestia serwisu, czy szczelności obudowy.

Zobacz podobne artykuły

Wszystkie w kategorii Kasetony
  • Kaseton LED: dobór jasności modułów

    · Kasetony · 3 min

  • Kaseton okrągły lub w kształcie logo

    · Kasetony · 3 min

  • Kaseton reklamowy zewnętrzny: szczelność, lico i montaż

    · Kasetony · 4 min

Komentarze

Nikt jeszcze nie skomentował. Masz pytanie albo własne doświadczenie z szyldem? Napisz.

Komentarze publikujemy po moderacji.

Wyceń swój szyld