Kara za szyld niezgodny z uchwałą krajobrazową
Podstawa prawna, sposób naliczania i procedura kary pieniężnej za szyld lub reklamę niezgodną z uchwałą krajobrazową, oraz kto ją płaci.
Opublikowano 6 min czytaniaWiedza i przepisy
Spis treści (7)
Uchwała krajobrazowa, tam gdzie obowiązuje, to nie tylko lista wymagań dla nowych szyldów. To także konkretna podstawa prawna do nałożenia kary pieniężnej na nośnik, który tych wymagań nie spełnia. Poniżej wyjaśniamy, skąd bierze się ta kara, jak się ją liczy i jak przebiega postępowanie, opierając się wyłącznie na przepisach ustawy i oficjalnych źródłach urzędowych.
Podstawa prawna
Karę pieniężną za tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne z uchwałą krajobrazową reguluje art. 37d ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu: „Podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne z przepisami uchwały, o której mowa w art. 37a ust. 1, podlega karze pieniężnej”. Art. 37a to z kolei podstawa, na której rada gminy w ogóle może przyjąć uchwałę krajobrazową, ustalającą zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń.
Jeśli gmina wprowadziła też opłatę reklamową, jej podstawą jest odrębny przepis: art. 17a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Opłata reklamowa i kara pieniężna to dwa różne obowiązki, ale, jak niżej, wysokość kary jest matematycznie powiązana ze stawkami tej opłaty.
Kto płaci karę
Ustawa wskazuje odpowiedzialność w dwóch krokach. W pierwszej kolejności karę ponosi podmiot, który faktycznie umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne z przepisami uchwały (art. 37d ust. 1). Dopiero jeśli nie da się ustalić tego podmiotu, karę wymierza się odpowiednio właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu lub samoistnemu posiadaczowi nieruchomości albo obiektu budowlanego, na którym umieszczono nośnik (art. 37d ust. 2). W praktyce oznacza to, że przy wynajmowanym lokalu odpowiedzialność w pierwszej kolejności spada na najemcę, który zamówił i zamontował szyld, a na właściciela budynku dopiero wtedy, gdy urząd nie zdoła ustalić faktycznego sprawcy.
Jak nalicza się karę
Wysokość kary pieniężnej nie jest stałą kwotą ani karą ryczałtową. Zgodnie z art. 37d ust. 8 ustawy oblicza się ją jako iloczyn pola powierzchni tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego służącej ekspozycji reklamy (w metrach kwadratowych) oraz 40-krotności stawki części zmiennej opłaty reklamowej uchwalonej przez radę gminy, powiększony o 40-krotność uchwalonej stawki części stałej tej opłaty, za każdy dzień niezgodności nośnika z przepisami uchwały.
Jeśli rada gminy nie uchwaliła własnych stawek opłaty reklamowej, karę liczy się według maksymalnych stawek ustawowych (art. 37d ust. 9, w powiązaniu z art. 19 pkt 1 lit. g i h ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Na 2026 r. górne granice tych stawek, ogłoszone obwieszczeniem Ministra Finansów i Gospodarki z 1 sierpnia 2025 r., wynoszą maksymalnie 3,89 zł dziennie dla części stałej oraz maksymalnie 0,36 zł od 1 m² powierzchni nośnika dziennie dla części zmiennej.
Dla poglądu, jak działa wzór z art. 37d ust. 9 przy maksymalnych stawkach ustawowych: dla nośnika o powierzchni 3 m² byłoby to (3 m² × 40 × 0,36 zł) + (40 × 3,89 zł), czyli 43,20 zł plus 155,60 zł, razem około 198,80 zł za każdy dzień niezgodności. To górna granica teoretyczna przy maksymalnych stawkach ustawowych, wynikająca bezpośrednio z przeliczenia przepisu, a nie kwota narzucona centralnie każdej gminie: jeżeli rada gminy uchwaliła własne, niższe stawki opłaty reklamowej, dzienna kara będzie niższa, bo liczy się ją od tych lokalnych stawek (art. 37d ust. 8). Jeśli kształt urządzenia reklamowego uniemożliwia wyznaczenie pola powierzchni służącej ekspozycji reklamy, podstawą jest pole powierzchni bocznej prostopadłościanu opisanego na tym urządzeniu (art. 37d ust. 10).
Kluczowe jest to, że kara nalicza się za każdy dzień niezgodności, a nie jednorazowo. Naliczanie biegnie od dnia, w którym organ wszczął postępowanie w sprawie, do dnia dostosowania nośnika do przepisów uchwały albo jego usunięcia (art. 37d ust. 4). Kara stanowi dochód gminy (art. 37d ust. 11), a w sprawach nieuregulowanych w art. 37d stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.
Jak wygląda procedura
Organem właściwym do wymierzenia kary jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej (art. 37d ust. 3). Ustawa przewiduje dwuetapowy schemat wydawania decyzji:
- Jeśli w dniu wydania decyzji nośnik wciąż jest niezgodny z uchwałą, organ w tej samej decyzji określa jednocześnie wysokość kary za okres od dnia wszczęcia postępowania do dnia wydania decyzji oraz nakłada obowiązek dostosowania nośnika do przepisów albo jego usunięcia (art. 37d ust. 5).
- Ta część decyzji, która nakłada obowiązek dostosowania lub usunięcia, podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 37d ust. 6). Po jego wykonaniu organ wydaje kolejną decyzję, w której określa wysokość kary za dalszy okres, od dnia pierwszej decyzji do dnia faktycznego dostosowania lub usunięcia nośnika (art. 37d ust. 7).
W praktyce miast, które już egzekwują uchwałę krajobrazową, poprzedza to zwykle etap ustalania stanu faktycznego: w Poznaniu dla nośników zamontowanych po wejściu uchwały w życie organ gromadzi dokumentację i nakazuje właścicielowi reklamy przedstawienie dokumentów potwierdzających zgodność z zapisami uchwały, a kontrole prowadzone z urzędu lub na podstawie zgłoszenia mieszkańca uruchamiają naliczanie kary. Więcej o samej procedurze administracyjnej w Poznaniu opisuje BIP Poznania. W Gdyni sprawy kontroli i egzekwowania przepisów prowadzi Referat ds. Wykonania Uchwały Krajobrazowej w ramach Wydziału Plastyka Miasta.
Jak uniknąć kary
Najprostszy sposób to zaprojektowanie szyldu zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej strefie uchwały krajobrazowej, jeszcze zanim trafi on na elewację, a nie po interwencji urzędu. Jeśli masz już istniejący nośnik i nie masz pewności co do jego zgodności, warto to zweryfikować, zanim zrobi to urząd, bo naliczanie kary biegnie od dnia wszczęcia postępowania, niezależnie od tego, kiedy nośnik faktycznie zamontowano. Tam, gdzie miasto przewidziało okres dostosowawczy dla istniejących nośników (np. Gdańsk, Gdynia, Poznań czy Kielce), warto zdążyć z dostosowaniem lub demontażem przed jego upływem, bo po tym terminie urząd może od razu wszcząć postępowanie.
Najczęściej zadawane pytania
Kto płaci karę za niezgodny z uchwałą szyld: najemca czy właściciel budynku?
W pierwszej kolejności podmiot, który umieścił tablicę lub urządzenie reklamowe. Dopiero gdy nie da się go ustalić, karę wymierza się właścicielowi, wieczystemu użytkownikowi lub samoistnemu posiadaczowi nieruchomości.
Czy karę nalicza się jednorazowo, czy za każdy dzień?
Karę wymierza się za każdy dzień niezgodności, licząc od dnia wszczęcia postępowania w sprawie do dnia dostosowania lub usunięcia nośnika.
Czy dobrowolne usunięcie szyldu po wezwaniu chroni przed karą?
Może ograniczyć okres naliczania kary, bo liczy się ją do dnia dostosowania lub usunięcia nośnika, ale samo wszczęcie postępowania już uruchamia naliczanie za wcześniejsze dni niezgodności.
Czy kara dotyczy też szyldów postawionych zgodnie z prawem przed wejściem uchwały w życie?
Zależy od lokalnych rozstrzygnięć, np. w Gdyni wyrok Trybunału Konstytucyjnego z grudnia 2023 r. pozwolił na dobrowolne dostosowanie bez kary nośnikom postawionym zgodnie z prawem przed wejściem uchwały w życie.
Źródła
- Art. 37d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tekst ujednolicony
- Art. 37d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, LexLege/ArsLege
- Obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z 1 sierpnia 2025 r. w sprawie górnych granic stawek podatków i opłat lokalnych na 2026 r., M.P. 2025 poz. 726
- Stawki opłaty reklamowej na 2026 r.
- Postępowanie z tytułu niezgodności z uchwałą krajobrazową, BIP Poznań
- FAQ uchwały krajobrazowej, Poznań
- Uchwała krajobrazowa Gdyni, informacja o wejściu w życie i wyroku TK
Nie wiesz, czy Twój szyld może narazić Cię na taką karę? Zamów audyt zgodności z uchwałą krajobrazową i sprawdź to, zanim zrobi to urząd.
Zobacz podobne artykuły
Wszystkie w kategorii Montaż i prawoZgoda wspólnoty na szyld: od kogo i jak ją uzyskać
· Montaż i prawo · 8 min
Jak sprawdzić, w jakiej strefie uchwały krajobrazowej leży Twój lokal
· Montaż i prawo · 6 min
Uchwała krajobrazowa a szyldy reklamowe: kompendium wiedzy
· Montaż i prawo · 8 min
Komentarze
Nikt jeszcze nie skomentował. Masz pytanie albo własne doświadczenie z szyldem? Napisz.